Genezende werking van sporten bij diabetes mellitus type 2

Insuline is een hormoon dat door de alvleesklier wordt geproduceerd. Insuline zorgt ervoor dat glucose vanuit de bloedbaan de lichaamscellen in wordt getransporteerd. In de lichaamscellen wordt het glucose verbrand om energie te leveren, of omgezet in glycogeen, of omgezet in vet. Bij diabetes mellitus (suikerziekte) type 2 zijn de lichaamscellen ongevoeliger voor insuline, waardoor er meer insuline nodig is om een klein beetje glucose de cellen in te krijgen en/of gaat de pancreas minder insuline produceren. Door de genoemde factoren stijgt de bloedglucosespiegel tot boven de 7 mmol/L; hierbij wordt gesproken over diabetes mellitus. Mogelijke gevolgen van diabetes mellitus type 2 zijn onder andere een diabetische voet, amputatie, blindheid en hart- en vaatziekten. Regelmatig sporten en bewegen in de vorm van duur- en krachttraining kan echter de steeds stijgende bloedglucosespiegel reduceren tot normale niveaus, waarbij we zelfs spreken van genezing van suikerziekte.

Insulineresistentie, insuline-ongevoeligheid en insulinegevoeligheid
Insuline wordt geproduceerd door de β-cellen van de eilandjes van Langerhans van de pancreas. Insuline wordt door de pancreas geproduceerd zodra de pancreas een hoge bloedglucose waarneemt met glucosereceptoren. Insuline zorgt ervoor dat glucose vanuit het bloed in met name de spier-, vetcellen en levercellen wordt getransporteerd. In deze cellen kan glucose worden verbrand, worden omgezet in het lichaamszetmeel glycogeen, of worden omgezet in vet. Insuline zorgt voor de daling van de bloedglucosespiegel door te binden aan insulinereceptoren aan het celoppervlak van de spier-, vetcellen en levercellen. Vervolgens zorgen de glucosereceptoren voor het transport van glucosetransporters (GLUT4 genoemd) naar het celoppervlak (celmembraan). Op het celmembraan zorgt GLUT4 voor glucosetransport vanuit de bloedbaan de cel in.

Wanneer er sprake is van insulineresistentie, oftewel insuline-ongevoeligheid zijn er minder en/of minder goed functionerende insulinereceptoren en/of minder GLUT4 beschikbaar op het celmembraan. Ook zorgen ontstekingsfactoren geproduceerd door de vetcellen voor een minder goede werking van insuline, waardoor insulineresistentie optreedt. Bij insulineresistentie moet er meer insuline door de pancreas worden geproduceerd om een kleine hoeveelheid glucose in de cellen te krijgen.

Bij een hoge insulinegevoeligheid is er weinig insuline nodig om veel glucose vanuit de bloedbaan in de cellen te krijgen. Bij een hoge insulinegevoeligheid zijn er veel goed functionerende insulinereceptoren die bij een kleine concentratie insuline in het bloed al voor een groot transport van GLUT4 naar het celoppervlak zorgen. Een hoge insulinegevoeligheid wordt waargenomen bij slanke, fitte mensen, zoals sporters en mensen die veel fysiek zwaar werk verrichten. Insulineresistentie is om te buigen in een hoge insulinegevoeligheid door veel te bewegen en/of af te vallen.

Type 2 diabeten kunnen regelmatig sporten nog niet goed aan
Type 2 diabeten kunnen regelmatig inspannen nog niet goed aan. Deze beperkte tolerantie voor inspanning bij type 2 diabeten noemen we inspanningsintolerantie. Deze inspanningsintolerantie bij type 2 diabeten uit zich in snel vermoeid zijn, een snelle stijging van de hartslag, of juist beperkte stijging van de hartslag, snel verzuurd zijn en een sterke reactie van de bloedglucosespiegel op insuline. Deze laatste reactie is echter gewenst, maar kan leiden tot een hypoglykemie (lage bloedglucosespiegel) wanneer de type 2 diabeet insuline spuit.

De lage inspanningstolerantie bij type 2 diabeten wordt voor een deel veroorzaakt erfelijke factoren, maar de belangrijkste factoren die de lage inspanningstolerantie veroorzaken zijn een inactieve leefstijl, lage fitheid en overgewicht. Het is echter goed nieuws dat bijna elke type 2 diabeet goed trainbaar is en zich snel aanpast aan regelmatig sporten, de inspanningsintolerantie snel afneemt en de type 2 diabeet steeds beter in staat is om langer en intensiever te sporten. Ook neemt de insulinegevoeligheid steeds meer toe en dit kan uiteindelijk leiden tot genezing van de diabetes. Dit betekent dat de type 2 diabeet geen medicijnen meer nodig heeft, of insuline hoeft te spuiten. Hoe dan ook is regelmatig sporten en bewegen zeer goed voor de type 2 diabeet.

Insulinegevoeligheid door sporten en bewegen neemt door verschillende factoren toe
Om de insulinegevoeligheid maximaal te laten toenemen bij type 2 diabeten wordt aangeraden om minimaal dagelijks 60 minuten aan duurtraining te doen en minimaal twee maal per week zware krachttraining te doen. Zware krachttraining bij type 2 diabeten bestaat uit een training met zware grote oefeningen (bankdrukken, leg press, leg extension, lat pulley), waarbij 3 tot 4 sets per oefening wordt gedaan met 8 tot 12 herhalingen op 80% van de maximale kracht. De insulinegevoeligheid door bewegen en sporten neemt door verschillende factoren toe. Deze verschillende factoren worden hieronder beschreven.

Insulinegevoeligheid neemt toe door afvallen
Regelmatig intensieve duur- en krachttraining doen, kan resulteren in gewichtsverlies. Gewichtsverlies zorgt voor een daling van de ontstekingsfactoren in het bloed. Zoals eerder beschreven worden deze ontstekingsfactoren door de vetcellen geproduceerd. Bij gewichtsverlies gaan de vetcellen minder ontstekingsfactoren produceren, waardoor op den duur insuline weer beter gaat functioneren.
Daarnaast zetten grote vetcellen glucose om in lactaat in plaats van het glucose op te nemen en te verbranden. Lactaat wordt door de lever in de gluconeogenese (nieuwvorming van glucose) omgezet in glucose, waardoor de bloedglucosespiegel stijgt. Wanneer de vetcellen kleiner worden, zijn ze beter in staat om het glucose op te nemen en te verbranden. Tenslotte zorgt de vetverbranding van de spiercellen voor een beter transport van GLUT4 naar het celmembraan waardoor glucose beter kan worden opgenomen.

Insulinegevoeligheid neemt toe door verbranding van glycogeen
Bij sporten en bewegen, verbranden de spiercellen het lichaamszetmeel glycogeen. Daarnaast zetten de levercellen glycogeen om in glucose dat vervolgens door de spieren wordt verbrand. Na inspanning moet het glycogeen weer worden aangevuld door glucose vanuit het bloed op te nemen en om te zetten in glycogeen. Er is na sporten minder insuline nodig om veel GLUT4 naar het celmembraan te transporteren waar het GLUT4 glucose opneemt uit het bloed.

Insulinegevoeligheid neemt toe door een betere doorbloeding van de spieren tijdens en na inspanning
Tijdens en na het sporten neemt de doorbloeding van de spieren toe. Deze betere doorbloeding zorgt ervoor dat insuline alle uithoeken van de spieren kan bereiken. Hierdoor worden alle insulinereceptoren maximaal bereikt, waardoor veel meer GLUT4 uiteindelijk het celmembraan bereikt.

Insulinegevoeligheid neemt toe door een grotere spiermassa
Door regelmatig zware krachttraining te doen, neemt de spiermassa toe. De spieren kunnen beschouwd worden als een voorraadschuur van glycogeen en dus glucose. Wanneer de spiermassa toeneemt, neemt ook de voorraadschuur van glycogeen en kan meer glucose vanuit het bloed worden opgeslagen als glycogeen. Daarnaast zorgt een grote spiermassa voor een grotere verbranding van glycogeen tijdens inspanning en rust waardoor er netto ook meer glucose verbrand wordt en er ook meer glucose de spiercel in getransporteerd moet worden.

Lees ook:

Gratis boek over de bouw en werking van het menselijk lichaam

Diabetes mellitus type 2 (ouderdomssuiker) is te genezen

Schrijf ook voor de grootste online bibliotheek en verdien een extra inkomen

Oorzaak, gevolgen en behandeling diabetes mellitus (suikerziekte)

Stappenplan voor een gezonder, slanker en sterker lichaam. Afvallen en sterker worden

Bronnen:

William D. McArdle, Victor L. Katch, & Frank I. Katch (2014) Exercise Physiology, Nutrition, Energy, and Human Performance, LWW Philadelphia